Kanuni Sultan Süleyman’ın nikâhlı eşi Hürrem Sultan, saray ilişkileri, yazışmaları ve vakıf eserleriyle XVI. yüzyıl Osmanlı tarihinin etkili isimlerindendir.
Hürrem Sultan’ın doğum tarihi ve saraya gelmeden önceki hayatı kesin biçimde bilinmez. Avrupa kaynaklarında Roxelana adıyla da anılır. Kanuni Sultan Süleyman’ın eşi olarak sarayda yüksek bir konuma ulaştı ve hükümdarla nikâhlanmasıyla tanındı.
II. Selim’in ve Mihrimah Sultan’ın annesidir. Oğullarının konumu ve tahtın geleceği çevresindeki ilişkilerde etkili oldu. Bu dönemin saray siyaseti, farklı kaynakların bakış açıları dikkate alınarak değerlendirilmelidir; kişisel suçlamalar tek başına kesin tarihî açıklama sayılmaz.
İstanbul’daki Haseki Külliyesi ile cami, eğitim, yemek dağıtımı ve sağlık hizmetlerine yönelik kurumlar kurdurdu. Kudüs’teki hayır faaliyetleri de vakıf ağının parçalarıdır. Kanuni’ye ve diplomatik çevrelere ait yazışmalar, saray dışındaki ilişkilerini incelemek için önemli belgelerdir.
15 Nisan 1558’de İstanbul’da vefat etti ve Süleymaniye haziresine defnedildi. Oğlu Selim 1566’da tahta çıktığında hayatta değildi; dolayısıyla valide sultan olarak görev yapmadı. Biyografide Haseki Sultan unvanı kullanılmalıdır.