Bîrûnî | Aksaray Meydan Haber | Doğru Haber, Geniş Perspektif
Bîrûnî
Astronom, Matematikçi ve Coğrafyacı
Yazı boyutu 18 piksel.
Yaşamı
04 Eylül 973
Bîrûnî, astronomi, matematik, coğrafya ve kültür araştırmalarını birleştiren; gözlem ve ölçüme önem veren çok yönlü bir bilim insanıdır.
Hayatı ve bilim çevresi
Ebü’r-Reyhân Muhammed bin Ahmed el-Bîrûnî, 4 Eylül 973’te Hârizm’in Kâs şehrinde doğdu. Matematik ve astronomi eğitiminde İbn Irâk’ın etkisi oldu. Hârizm ve daha sonra Gazne çevresinde yürüttüğü çalışmalar, farklı bilim alanlarına uzanan geniş bir külliyat oluşturdu.
Astronomi ve coğrafya
Göksel hareketler, koordinatlar, takvimler ve matematiksel coğrafya üzerine çalıştı. Dünya’nın boyutlarını belirlemeye yönelik geometrik yöntemleri ve ölçümleriyle tanınır. El-Kânûnü’l-Mesʿûdî astronomi alanındaki başlıca eserlerinden biridir.
Kültürler ve tabiat araştırmaları
Tahkîku mâ li’l-Hind’de Hint düşüncesi, inançları ve bilim geleneklerini inceledi; Sanskritçe öğrenerek kaynaklara ulaşmaya çalıştı. El-Âsârü’l-Bâkiye’de kronoloji ve takvimleri karşılaştırdı. Mineraller ve eczacılık üzerine eserleri de bilimsel ilgisinin genişliğini gösterir.
Vefatı ve mirası
Ölüm tarihi tartışmalıdır: 1048 yaygın biçimde kullanılırken TDV maddesinde 1061 ihtimali de değerlendirilir. Kesin bir tam tarih girilmemiştir. Bîrûnî’nin tarihî önemi, farklı alanlarda ölçüm, karşılaştırma ve kaynak incelemesini bir arada kullanmasından gelir; adının yaygın Türkçe yazımı Bîrûnî’dir.
